نوروزبل جشن آغاز سال نو گیلانی

ترانه نوروزبل:

رأفأ  ایسأم مو  ای جؤر کو کلاتˇ مئن (این بالا در کوهستان منتظرم)

أفتؤ دچئره پر ، او جؤر شأ تی دیمه دئن (خورشید در حال غروب است  می توان آن بالا چهره ات را دید)

او دیمه نیشتی تی جولأ گیلأس وأره (آن گوشه نشسته ای – گونه ات چون درخت گیلاسی پر ازمیوه است)

تو دؤنی چی وأ ؟ مچه’ ؟ تی گیلاسه چئن (می دانی لب چه هوسی دارد؟ چیدن گیلاست را)

نوروز بل ، ببی بورز و بل تی تش (نوروزبل آتشت بلند و آتشین باد)

نوروز تش ، فأرسؤن لاکؤ می کش! (آتش نوروزی  یار را به آغوشم رسان)

گیلانی‌ها اعتقاد دارند در این شب زمین نفس سرد خود را بیرون می‌دهد.

«نوروز ما» هنگام برداشت محصول است. برای همین در اغلب روستاهای کوهپایه‌های شرقی گیلان، مراسم جشن خرمن با نوروزبل همراه است. وقتی نوروز گیلانی فرامی‌رسد، گالش‌ها (دامداران کوهستان) بر بالای قله‌ی کوه‌ها به ویژه سماموس در شرق مرکز دهستان شوییل املش، آتش روشن می‌کنند. آنها با این کار آغاز کوچ دامداران را اعلام می‌کنند.

مردم کوهستان باور دارند که در مراسم نوروزبل اگر دود آتشی که با برپا می‌شود به طرف کوهستان‌های جنوب (ییلاق) برود، زمستان خوبی در قشلاق (جلگه‌ی گیلان) خواهند داشت. و اگر به طرف جلگه‌ی گیلان برود، زمستان پربرف و سختی در انتظارشان است (پورهادی، ۱۳۸۵).

نزدیک به سه دهه این مراسم برگزار نمی‌شد. اما در سال‌های گذشته تلاش بسیاری برای بازبرگزاری آن صورت گرفته است.  ۱۶ مردادماه امسال (۱۳۹۷) مصادف با اول نوروز ما ۱۵۹۲ گیلانی نیز مراسمی در برخی روستاهای کوهستانی در ارتفاعات املش و دیلمان برگزار شد.

نوروزبل جشن و آیین خاص آغاز نوروز ما نخستین ماه در گاه‌شماری باستانی گیلانی (دیلمی) است. این ماه با چهار و نیم ماه اختلاف با نوروز گاه‌شماری کنونی ایران از ۱۷ مرداد شروع می‌شود.

نوروزبل در لغت به معنی شعله‌ی آتش نوروزی است. به باور گیلک‌ها آتش کم‌کننده‌ی برف و سرماست. رسم است مردم گیلان در آخرین روز اسفندار ما (ماه دوزادهم دیلمی) هنگام غروب آتشی انبوه می‌افروزند. دور تا دور آن رقصان و پایکوبان به پیشواز سال نو می‌روند و دست جمعی این شعر را در ستایش آتش می‌خوانند:

گروم گروم گروم بل (آتشی که با هیبت می‌سوزی)

نوروز ما و نوروز بل (ماه نوروز و شعله‌ی بلند آتش)

نو سال ببی، سال سو (ای سال نو، روشنایی باشی)

نو بدی خونه واشو (فراوانی ببخشی به خانه‌هایمان)

نوزا و بود و وابو (مانند گیاهان نورسته نعمت‌ ببخشی)

امئه روزی‌ئره واشو (برای رزق و روزی ما بارآور شوی)

مراسم نوروزبل ۱۵۹۲ (۱۳۹۷) در روستای اُمام در شهرستان املش

مراسم نورزوبل ۱۵۹۲ در دهستان آسیابر، دیلمان

جشن نوروزبل در روستای اُمامِ املش

جاذبه‌های فرهنگ بومی گیلان

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.